SARS-CoV-2 in 2021 - Het begin van het einde

Door Redsandro op donderdag 31 december 2020 23:01 - Reacties (14)
Categorie: Politiek, Views: 4.879

Zo. Het is de laatste dag van 2020. Een interessant jaar. Weer eens wat anders.

Ik ben ook maar een Jan met de pet. Een Jan met de pet in Azië. In December 2019 kwam ik terug naar Nederland, en hoorde ik de eerste berichten over een dodelijk virus in China. De timing was enigszins verontrustend. Gelukkig leerde ik dat de uitbraken ver van mijn locatiegeschiedenis waren, maar het zet je toch even op scherp.

Eind januari 2020 werd duidelijk hoe ernstig het was. Er vielen doden. Complete miljoenensteden in China werden zonder blikken of blozen in quarantaine geplaatst. Maar het virus was al verspreid. Naar Taiwan, Japan, Thailand, Zuid Korea en de Verenigde Staten. Op 30 januari spreekt de W.H.O. van een pandemie. Maar in Europa zou het niet komen, aldus de lidstaten.

Vervolgens kwam het in februari in Italië, en werd meteen duidelijk hoe ernstig het was. Maar je hoort het de RIVM nog zeggen: "In Nederland zal het waarschijnlijk niet komen. En als het komt, dan zijn we goed voorbereid."

Die februari werd ik tot twee keer toe gebanned van Gathering of Tweakers wegens het verspreiden van angst. Ik corrigeerde - met bronnen - namelijk nieuwsberichten die gedeeld werden, zoals van Nu.nl, die zeiden dat het corona-virus niet erger was dan een stevige griep. Uit frustratie wegens de bans heb ik eind februari een Tweakblog geschreven. Sommige commentaren daaronder zijn met terugwerkende kracht best interessant om te zien:

Covid-19: RIVM's Normalcy Bias

Soms heeft Jan met de pet het goed in de gaten. En zitten de Tweakers met hun commentaar, de GoT-moderators met hun bans, de copy-pasters van Nu.nl, en zelfs het RIVM met die vreselijke Aura "We zagen het in Nederland allemaal niet aankomen" Timen er naast.

Dus nu ben ik nog steeds een Jan met de pet, en ik durf bijna geen openbaar kritiek te hebben. Maar jongens, wat was Nederland weer nóg slechter voorbereid dan waar je stiekem bang voor was zeg. En besluiteloos. En nooit het zekere voor het onzekere durven nemen.

Die mondkapjes zijn een mooi voorbeeld. Gevangen in dit liedje laatst op de NPO:



Dan de statistieken van het RIVM. Je hoeft geen Ph.D. te hebben om te begrijpen dat het aantal positieve tests niet zoveel zegt, als je het totaal aantal tests niet weet. Immers, als de testcapaciteit toeneemt, dan zal de hoeveelheid positieve tests ook toenemen.

Ik heb de NOS bij verschillende vragenrondjes gevraagd waarom we het nooit hebben over percentages. Maar daar kwam nooit een antwoord op. De vragen bij "Corona feiten en fabels" waren soms van het niveau likmevestje. Op de NOS wordt steeds het aantal positieve tests genoemd, maar dit geeft toch een onduidelijk beeld als de totale hoeveelheid tests zo variabel is? Dit geeft een beetje de schijn van de mogelijkheid om het publieke sentiment te manipuleren. Het lijkt me sterk dat dit echt gebeurt, maar als je de mensen banger wilt maken, dan doe je gewoon even veel meer tests zodat je kan zeggen dat het aantal positieve tests is toegenomen.

Achteraf publiceert het RIVM de percentages van vorige week. Wanneer ze niet meer interessant zijn, en niemand het er meer over heeft. Kijk je bijvoorbeeld naar de cijfers van het RIVM dan zie je dat er van week 48 op week 49 ongeveer 40.000 tests meer zijn gedaan waardoor er zo'n 8 duizend meer positieve tests zijn gevonden. Maar het percentage positieve tests blijft ongeveer gelijk, iets boven de 11%.

Deze schijn kan je simpelweg tegengaan door altijd de percentages te noemen. In bijvoorbeeld Italië heb je eerlijkere informatie omdat er elke dag ook het percentage wordt genoemd. Per regio.

De tests komen niet op gang. Het beleid is "testen, testen, testen", maar er is niet genoeg testcapaciteit. Daarom zijn de regels zo streng dat zelfs de beschikbare capaciteit onbenut blijft. Nu blijkt dat er allerlei hulp is aangeboden. Allemaal testcapaciteit. Uit eigen land vanuit labs - zoals waar mijn vriendin werkt - die smeken om te helpen in het begin van de crisis. Uit Duitsland. Uit Europa. Zelfs van buiten Europa. Allemaal geweigerd. Het Outbreak Management Team (OMT) liet het economisch belang van hun beroepsgroep zwaar wegen en wilde tests zoveel mogelijk binnenshuis houden, met alle gevolgen van dien.

in Azië zijn er allerlei sneltests. Maar ook dat komt in Nederland niet op gang. Het is verontrustend om te lezen dat er binnen het OMT economische belangen zijn om te wachten op een specifieke sneltest.

Met vaccinaties zijn we het slechtste kindje van de klas. Hoe is het mogelijk dat we steeds beginnen te plannen op het moment dat we het plan nodig hebben? Begin 2020 was de kamer tot twee keer toe tegen een spoeddebat over corona. Dat zette eigenlijk meteen de toon voor heel 2020. Nederland is de vertolking van "We'll cross that bridge when we get there." Vanaf die eerste cruciale weken, tot het beginnen met vaccineren een maand nadat de rest van de wereld dat doet. Een maand waarin er een nieuwe besmettelijkere variant van het SARS-CoV-2 op is gedoken. Een maand, terwijl we 9 maanden geleden hebben gezien wat exponentiële groei is. In twee weken lagen de ziekenhuizen vol.

Deze maand-later-planning is volgens De Jonge "zorgvuldig, veilig en verantwoord". Alsof de landen om ons heen onzorgvuldig, onveilig en onverantwoord vaccineren. Maar later blijkt dat minister De Jonge niet aan een plan B doet. En we voorbereidingen troffen voor plan A, maar nu opeens een plan B moeten hebben.

Na die eerste golf hadden we heel lang de tijd om allerlei scenario's te plannen. Ja nu liep het anders dan we hadden verwacht, zegt het OMT. Maar als je wordt ingehuurd om een enorme crisis te bezweren, dan maak je toch ook alvast een draaiboek voor plan B? Als Jan met de pet denkt dat anticiperen en backup plans belangrijk zijn, waarom doet een team experts dat dan niet?

Goed. Klaar. Vaccinaties zijn daar. Gelukkig. Althans, voor de meeste mensen zal dat pas halverwege 2021 zijn. Maar het wachten is minder vervelend als het niet allemaal zo onbekend is waarop en hoe lang nog. Dan rest mij slechts nog een lichte ontevredenheid bij de effectiviteitspercentages van vaccinaties waarmee gesmeten wordt.

Bij de derde en laatste fase van het testen van een vaccin wil je twee dingen meten. Ten eerste, hoeveel mensen hebben onverwachte bijwerkingen. En ten tweede, hoeveel mensen die in contact zijn gekomen met SARS-CoV-2 krijgen COVID-19 ten opzichte van een controlegroep. Aan de hand daarvan bereken je de effectiviteit. En die laatste percentages worden onmiddellijk in de pers breed uitgedragen. Zo steeg het Pfizer-aandeel na de aankondiging 15%, en op die zelfde dag verkoopt de CEO van Pfizer 62% van zijn aandelen. Het zijn belangrijke percentages, die worden vast heel precies bepaald.

Wat is de steekproefgrootte voor deze groepen? Een jaar of 25 geleden leerde ik op de middelbare school dat de grootte van de groep bij een steekproef zo'n 4000 personen moet omvatten om van enige wetenschappelijke significantie voor de bevolking te kunnen spreken.

Bij een rondleiding door een atoombunker in Berlijn werd me verteld dat deze bunkers gebouwd werden voor minstens 2000 personen, omdat Duitse ambtenaren berekend hadden dat je er bij zo'n populatie van uit kan gaan dat tenminste één van alle soorten beroepen in de groep had zitten die misschien voor langere tijd samen moesten onderduiken.

Later op een HBO afdeling met 10.000 studenten deden we eens een onderzoekje naar de achtergrond van deze groep, en volgens de software waarin we dat deden hadden we minstens 400 mensen nodig om te onderzoeken.

Zo krijg je als Jan met de pet een beetje een gevoel voor steekproeven. Nu gaat het niet om 10.000 studenten, maar om de wereldbevolking. Hoeveel gevallen van COVID-19 moet je voorkómen om een effectiviteitspercentage te kunnen berekenen? Hoeveel gevallen denk je dat er in de vaccinatiegroep en de controlegroep waren?

Het Moderna vaccin bleek 94,5% effectief, zo zei de media. Ik denk dan dat ze een hele grote test- en placebogroep hebben. Zo groot, dat ze 1000 gevallen van SARS-CoV-2 in de placebogroep hadden, en 45 SARS-CoV-2 besmettingen in de vaccingroep. Dan kom je op 94,5% uit, inclusief 1 significant cijfer achter de komma.

Kijk je vervolgens naar het Moderna vaccin FDA approval document, dan spreken ze van 94,5% effectiviteit vanwege "5 COVID-19 cases in the vaccine group and 90 COVID-19 cases in the placebo group." 5 van de 90 is immers 5,5%. 100 - 5,5 = 94,5%. Tja ik weet niet hoor, of je dan tot op één significant cijfer achter de komma dat zo stellig mag zeggen. Voor mijn gevoel had ik dat vroeger op school zo niet mogen uitrekenen. Maar ik kan er naast zitten.

Het Pfizer vaccin FDA approval document spreekt ook van 95% effectief. Want je had "8 COVID-19 cases in the vaccine group compared to 162 COVID-19 cases in the placebo group." 8 besmettingen tegenover 162 besmettingen.

Dat zijn toch best kleine cijfers. Het is niet dat ik ze niet vertrouw, maar ik vind het niet fijn hoe je alleen het feel-good nieuws hoort, zonder enige nuance. Geen experts in de media die het er over hebben. Hoe het beter of slechter kan uitpakken. Of dit acceptabele nummers zijn om goedkeuring op de baseren. Als ik wil weten hoe het zit, dan moet ik zelf in de documenten duiken. En me verbazen dat het om dergelijke kleine cijfers gaat, met zulke grote consequenties.

Verder is het natuurlijk absoluut super dat er nu al meerdere succesvolle vaccins beschikbaar zijn. Ik vind het prachtig, en ik kan niet wachten om hem zelf te mogen testen. Alleen een beetje jammer dat Nederland met hun RIVM- en OMT- professionals uit allerlei relevante disciplines zeiden dat we echt geen vaccin moesten verwachten voor de zomer van 2021, en dat het dan toch President Trump was die gelijk heeft gekregen.

PS - Leuk artikeltje op de Groene.